Giám sát Dự án hỗ trợ kỹ thuật Quỹ Toàn cầu Phòng chống Lao: Kết quả nổi bật và giải pháp duy trì hiệu quả

Trong khuôn khổ hoạt động của Ban Điều phối Quốc gia Quỹ Toàn cầu Phòng, chống AIDS, Lao và Sốt rét  (CCM Việt Nam), đoàn công tác đã có chuyến giám sát tại  Bệnh viện Phổi Trung ương, đơn vị chủ dự án hỗ trợ kỹ thuật Quỹ Toàn cầu phòng chống lao giai đoạn 2024 – 2026. Chuyến giám sát nhằm đánh giá tiến độ thực hiện các chỉ tiêu chuyên môn, tình hình giải ngân và việc triển khai các khuyến nghị của Quỹ Toàn cầu về việc cắt giảm ngân sách, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn viện trợ quốc tế.

Dự án được triển khai trên phạm vi toàn quốc với sự phối hợp của các đơn vị chống lao tại 63 tỉnh/thành phố, các cơ quan thuộc Bộ Y tế, Bộ Công an, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, cùng nhiều tổ chức xã hội và cơ sở y tế tư nhân. Tổng vốn viện trợ không hoàn lại 63,8 triệu USD, tập trung vào các mục tiêu chiến lược phòng chống lao giai đoạn 2021–2026 bao gồm giảm 50% tỷ lệ mắc mới lao và 75% tỷ lệ tử vong do lao vào năm 2026 so với năm 2018, duy trì tỷ lệ mắc lao kháng thuốc dưới 5%, và giảm 50% số hộ gia đình chịu chi phí thảm họa do lao.

Theo báo cáo của Bệnh viện Phổi Trung ương, trong 6 tháng đầu năm 2025, dự án đã đạt nhiều chỉ tiêu quan trọng: phát hiện 50.070 ca lao mới và tái phát (vượt kế hoạch), xét nghiệm chẩn đoán nhanh cho 29.318 bệnh nhân (vượt 133%), và điều trị lao kháng thuốc cho 1.418 ca (đạt 70,8%). Hoạt động điều trị lao tiềm ẩn cũng đạt 84,9% chỉ tiêu với 33.963 người tiếp xúc được điều trị. Tuy nhiên, một số chỉ tiêu liên quan đến quản lý ca bệnh tại cơ sở y tế tư nhân và nhóm phạm nhân còn thấp, đòi hỏi tăng cường phối hợp liên ngành.

Về tài chính, tính đến hết tháng 7/2025, dự án đã giải ngân 15,33 triệu USD, đạt 56,4% so với kế hoạch. Các module về chẩn đoán, điều trị và chăm sóc bệnh lao chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kinh phí. Tuy nhiên, việc cắt giảm kinh phí theo yêu cầu của Quỹ Toàn cầu ảnh hưởng đến các hoạt động đào tạo, giám sát và nghiên cứu, tiềm ẩn nguy cơ giảm chất lượng dịch vụ và tỷ lệ điều trị thành công. Ngoài ra, thay đổi về chính sách quản lý tài chính và nhân sự cũng gây áp lực cho tiến độ triển khai.

Chuyến giám sát lần này khẳng định vai trò quan trọng của CCM trong việc đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả sử dụng nguồn viện trợ. Đây không chỉ là hoạt động kiểm tra mà còn là cơ hội để các bên liên quan cùng thảo luận giải pháp, điều chỉnh kịp thời nhằm duy trì tiến độ thực hiện mục tiêu chiến lược phòng chống lao. Đoàn giám sát cũng đưa ra các khuyến nghị cụ thể: tập trung nguồn lực vào hoạt động hỗ trợ trực tiếp người bệnh, lồng ghép vào chương trình mục tiêu quốc gia, vận động cơ chế rút ngắn thời gian cấp phép nhập khẩu thuốc và hỗ trợ địa phương huy động ngân sách để đảm bảo tính bền vững.

Giám sát của CCM tại Bệnh viện Phổi Trung ương là minh chứng cho cơ chế giám sát độc lập, giúp dự án điều chỉnh kịp thời và hướng tới mục tiêu Việt Nam không còn gánh nặng bệnh lao vào năm 2030.

Ban thư ký CCM